KAZALARI ÖNLEMEDE ÇALIŞMA KÜLTÜRÜNÜ ANLAMANIN ÖNEMİ

Borusan EnBW Enerji, İSG-Ç Müdürü Seda Timur Sönmez:

Tehlikeli durumlar, tehlikeli davranışlar, yaşanan ramak kalalar, kaza araştırmaları, görünen nedenler, kök nedenler, yönetimin liderliği, çalışanların sahiplenmesi, İSG eğitimleri, düzeltici önleyici faaliyetler, aksiyon listeleri, ödüller, cezalar… Günün sonunda hepsi tek bir amaç için. Herkes işini güvenli yapabilsin, canımız yanmasın diye.

Peki tüm bunların kökünde, en derininde ne var? Her kazadan, her yüksek potansiyelli ramak kaladan sonra kazıp kazıp neye ulaşıyoruz? Sizce aslında neye her koldan sarılıp odaklansak günün sonunda en yararlı ve kalıcı farkındalığı sağlamış oluruz? “Çalışma kültürümüze”.

Tabi ki önce çalışılan ortamı fiziksel olarak güvenli hale getirmeliyiz. Temelde bir işletmenin, fabrikanın, herhangi bir çalışma alanının fiziksel güvenlik önlemlerinin alınmış olması, devamlı olarak da bu önlemlerin kontrol ve teknolojik gelişmeler takip edilerek ihtiyaç halinde yenilenmesi bir ön koşuldur. Ortamı güvenli hale getirmeden kişilerden güvenli çalışmalarını beklemek adaletsizliktir.

Güvenli makinalar, sağlam binalar, uygun koşullarda depolanmış kimyasallar, ergonomik çalışma ortamları, trafik güvenliği için takip mekanizması, düzenli eğitimler, kampanyalar ve lansmanlar eşliğinde “önceliğimiz güvenlik” sloganları… Hepsi olmasa bile pek çok hijyen faktörü yerine getirilmesine rağmen, o istediğimiz “güvenli çalışma” algısının yerleştiğinden hala emin olamıyoruz. Her şey yolunda giderken bir anda herhangi bir çalışan; kendine olan güveni yüzünden, “hep yaptığımız şey zaten” düşüncesi ile ya da o riskin aklına bile gelmemesi sebebiyle girmemesi gereken bir alana giriyor, kullanmaması gereken bir ekipman ile güvensiz bir davranış gerçekleştiriyor ve sonucunu hayatı ile ödüyor.

Ama her şey yolundaydı, ortam güvenliydi, eğitimler verilmişti! Ne oldu? Nasıl oldu?

Olan basitçe ruhumuza kadar işlemiş olan o klişe “kimse bakmazken iş yapış şeklimiz” aslında. Davranışı şekillendiren, kendinden emin olduğu alanlarda veya ortamlarda kararları otomatik olarak aldıran, bizi biz yapan kültürümüz.

Tüm şirket çalışma kültürünü anlamadıkça, sorgulamadıkça ve güvenli çalışmak için gereken davranışları bu kültürün doğal bir parçası haline getirmedikçe, o değişimi gerçekleştirmesi ve hissetmesi mümkün değildir. Hijyen faktörü haline gelmiş olan fiziksel önlemleri zaten almalı ve almaya devam etmeli ama adım adım güvenli çalışma kültürünü de DNA’sına işlemelidir. Bu aslında işyerlerinin tüm süreçlerini şekillendirirken yapacağı en temel prensip. Tabi bunu güvenli çalışma odaklı yaptığınızda tek amacınız kâr olmuyor. İnsanına, canına değer vermek oluyor, ki o zaman kârın bir kıymeti olabilsin.

Peki nasıl?

Biz Borusan EnBW Enerji’de bu sürece bir proje olarak bakmıyoruz. Uzun bir hayat hikayesi yazmak gibi bir şey bu bizler için. Ve bu hikâyede herkesin rolü, sorumlulukları, sahiplenmesi ayrı ayrı kıymetli. Bizim 5 adımdan oluşan basit bir yol haritamız var.

  1. Nerede olduğunu anla ve ulaşmak istediğin hedefi belirle.
  2. En riskli ve/veya en sık kaza/olay yaşadığın alanlarda farkındalığı yüksek tut.
  3. Şirkete özel bir HSE Programı oluştur.
  4. Hedeflerle ilişkilendir.
  5. Kendi kendini kontrol edebilen ve geliştiren bir yapı kur.

Nerede olduğunu anlamak; kültürünü ve İSG algısını analiz etmek demektir. Çalışanlara ulaşabileceğiniz en uygun yöntemle bunu belirlemek ilk adım olmalıdır. Sonrası da nereye doğru yürüyeceğini net şekilde anlamak, bu yolda yürürken önündeki en zorlu süreçleri ve oluşacak mücadeleleri tespit etmek gerekir. O zaman bu verilerle şirketimize özel bir reçete hazırlamak mümkün olabiliyor. Günün sonunda varılmak istenen nokta aynı bile olsa, her yolculuk farklı farklı şekilleniyor. En önemlisi hedefleri net belirlemek, aynı dili konuşmak ve yapılan işler ile gözle görülür bağlantılar kurabilmek ve öğrenilmiş derslerin unutulmamasını sağlamak. Tüm çalışanların bu bağları kurması ve sonrasında da kendi kendini kontrol eden bir yapıya doğru evrilmesi ise sürdürülebilir bir yolculuk olması açısından en önemli adım.

Borusan EnBW Enerji’de her yönetici kendi liderlik tarzını güvenli çalışma ile ilişkilendirmeyi bir davranış haline getirmesi gerektiğini çok iyi biliyor. Kişisel İSG hedeflerini belirlerken yıl boyunca odaklanacağı işlerle bağlantılı güvenlik konularını analiz ediyor ve proaktif hedefler belirliyor. Ekibinin de aynı motivasyonu ile kendi hedeflerini bu şekilde belirlemesine destek oluyor, liderlik ediyor. Hedefler yıl boyu odağın korunmasını sağlarken, davranışın değişimi ve güvenli çalışmaya dair doğal bir alışkanlığın oturması için gereken ortam sağlanmış oluyor. Sonrasında ise süreç boyunca algıyı analiz etmek, anında davranışlara yönelik geri bildirimler vermek ve pozitif bir iletişim platformu oluşturmak var.

Daha güvenli çalışma için davranışları değiştirmek zorlu bir yolculuk. Çalışma kültürünü anlamak ve güvenli çalışma kültürü için hep birlikte gereken liderlik ve sahiplenmeyi göstermek ise bu yolculuğun en önemli yakıtı.

 

Safety Management Türkiye dergisini okumak için bize yazabilirsiniz.