GÜVENLİK AĞI UYGULAMALARI

Doğa HSE Group Eğitmeni Ersin ÖZBAŞ:

Ülkemizde yüksek katlı bina inşaatlarında güvenlik ağı uygulamalarını sık sık görürüz. Hatta çoğu zaman ara sokaklarda bile güvenlik ağı uygulamalarını görmemiz mümkün. Güvenlik ağları; dışarıdan bakıldığında düşme tehlikesi olan yerlerde insan ve malzeme düşmesini engellemek için gerilen sıradan ipler gibi görülebilir. Bu şekilde düşündüğümüzde uygulamalar basit duruyor olabilir, fakat doğru malzemenin seçilmesi ve düzgün bir şekilde kurulması teknik bilgi ve hesaplama gerektirir. Kullanılan güvenlik ağları; malzeme özellikleri, yapılan statik ve dinamik dayanım deneyleri ile bağlantı ve kurulum şartları bakımından TS EN 1263-1 ve TS EN 1263-2 standartlarına ve ilgili diğer ulusal standartlara uygun olmak zorundadır. TS 1263-1’ de; ip, ağ, güvenlik ağı, destek sistemler ve deney metotlarından bahsedilirken, TS 1263-2’ de güvenlik ağlarının kurulması ve deneye tabi tutulmaları için güvenlik kurallarından bahsedilir.

Ağ; iplik gibi ince malzemelerden yapılmış gözenekli örgü olarak tanımlanır. Güvenlik ağı ise bir kenar ipi ile diğer destekleme elemanları veya bunların birleşimleri ile desteklenen, yüksekten düşen kişileri yakalamak için tasarlanmış ağ olarak tanımlanır. Kenar ipi, bir ağın kenarlarındaki ağ gözlerinden geçerek ağın çevresel boyutlarını belirler ve güvenlik ağının yüke maruz kalması durumunda oluşan etkiyi homojen olarak dağıtır. Kişinin düşmesi sonucu oluşan yükün homojen olarak dağılması çok önemlidir. Aksi halde ağ yırtılıp fonksiyonunu yerine getiremez. Homojen olarak dağılmasının yanında ağın gerginliği de çok önemlidir. Eğer güvenlik ağı yeterince gerilmezse, şoku sönümleyemez ve yükü homojen olarak dağıtamaz. Güvenlik ağı gerilmesi gerekenden fazla gerilirse, kenar ipine binen yük artar ve yine şok emici görevi görmez, düşen kişiyi tutmak yerine fırlatabilir ve kişiye zarar verir.

Yaygın olarak kullanılan güvenlik ağları düşüş sınırlandırmadan daha çok düşüş durdurma amaçlı kullanılır, çünkü çalışma alanlarında çoğunlukla kişi düşmeye başlar ve sonrasında güvenlik ağına takılır. Bu nedenledir ki güvenlik ağları “yedek düşme koruma sistemleri” olarak algılanmalıdır. Bu durumun yanı sıra, güvenlik ağlarının çalışanlardan daha çok, düşen malzemeleri yakalama uygulamalarında öne çıktıkları da bilinir. Hatta birçok çalışan güvenlik ağlarının insan için değil de, düşen malzemeler için yapıldığını düşünür. Öyle ki, özellikle yoğun çalışma olan şantiyelerin kat boşluklarında ve dış cephelerinde kullanılan güvenlik ağlarının üzerlerinde her gün kalas, demir ve yalıtım malzemesi vb. yapı malzemeleri biriktiğini görmüşsünüzdür. Bu durum kullanım esnasında en sık yapılan hatalara örnektir. Güvenlik ağı üzerinde bırakılan malzemeler düşen kişilerin ağır yaralanmasına ve güvenlik ağının mukavemetini düşüreceğinden düşen kişiyle birlikte kopmasına sebep olabilir. Bu nedenle güvenlik ağlarının üze-rine düşen malzemeler derhal alınmalıdır.

Nerede, hangi güvenlik ağını kullanmalıyız? Projenin henüz hazırlık aşamasındayken nerede ve hangi tip güvenlik ağının kullanılacağı belirlenmelidir. Güvenlik ağlarının nem, UV ışınları, açık alev vb. etkenlerden kolaylıkla etkilendikleri bilinir. Sistemlerin kullanılacağı yerlerde hangi tip çalışmalar gerçekleştirileceği ve bu çalışmaların sıralamasının önceden iyi belirlenmesi gerekir. Bu sorunun cevabını verebilmek için önce güvenlik ağı çeşitlerinden bahsedelim.

Güvenlik ağları dört tipte aşağıdaki gibi tanımlanır;

Sistem S: Kenar ipi olan güvenlik ağı (Şekil 1)

Sistem T: Yatay kullanım için konsollara bağlanan güvenlik ağı (Şekil 2)

Sistem U: Düşey kullanım için destek yapısına bağlanan güvenlik ağı (Şekil 3)

Sistem V: Bir sehpa tipi desteğe bağlanan kenar ipi olan güvenlik ağı (Şekil 4)

 

S tipi güvenlik ağları, geniş galeri boşluklarında kullanılmakla birlikte en karakteristik özelliği bir kenar ipine sahip olmasıdır. S tipi güvenlik ağları için şunu da belirtmeliyim ki ağın ilgili standartlar kapsamına girebilmesi için alanının en az 35 m2 ve dikdörtgen şeklinde ise en kısa kenarının en az 5 metre olması gerekir.

T tipi güvenlik ağları, dış cephelerde konsol sistem olarak koruma sağlar.

V tipi güvenlik ağları günümüzde modern ve büyük projelerde tercih edilmekte olan panel tipi kapama sistemlerine yakın performans sergiler.

U tipi güvenlik ağları düşey kullanım için tasarlanmışlardır ve bir destek yapısına bağlanarak kullanılırlar. Kurulacak yere göre doğru tipte güvenlik ağının seçilmesi gerekir.

Şekil 1                                                                          

 

 

 

 

 

Şekil 2

 

 

 

 

 

 

Şekil 3                                                                                                                

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekil 4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Güvenlik ağlarının en büyük avantajlarından biri de, diğer toplu koruma yöntemlerinin uygulanamadığı durumlarda kullanılabilmesidir.

Dezavantajı ise, şantiyelerin oldukça dinamik ve değişken olan yapısı nedeniyle uygulama zorluğu yaşanmasıdır. Ne yazık ki, güvenlik ağları TS EN 1263-2 standardınca belirtilen konumlandırılma şartlarına uygun olmayacak şekilde, yükselen binaların çalışma yapılan katlarının oldukça altında bırakılıyor. Güvenlik ağları, şantiyelerde bina ile birlikte yükselmeli, UV ışınları, hava durumları vb. dış faktörler sebebiyle bozulmalara karşı düzenli kontrol edilmelidir.

 

Güvenlik ağlarını konumlandırırken nelere dikkat etmeliyiz?

Güvenlik ağının üzerine düşen çalışanın ağ esnediği sırada ağ altındaki bir nesneye ya da zemine vurmaması için ağın altında yeterli miktarda açık mesafenin bulunması gereklidir. Çalışma ortamının altına gerilen güvenlik ağının yerleştirilmesinde iki husus ön plana çıkar. Bunlardan birincisi gerilecek ağın yüksekliği, diğeri ise ağın genişliğidir. Standartta bunlar, “Düşme Yüksekliği” ve “Yakalama Genişliği” olarak ele alınır. Bir güvenlik ağına verilmiş azami düşme yüksekliği 6 metredir. Bu, bir kişinin ağırlık merkezinden azami beyan edilen düşme yüksekliğinin 7 metre olması anlamına gelir. Çalışma bölgesinin kenarı ile güvenlik ağının kenarı arasındaki yatay mesafe, yakalama genişliği olarak tanımlanır. Yakalama genişliği olarak da düşme yüksekliğine bağlı olarak 0-20 derece eğimi olan yerler için üç değer verilir:

  • Düşme Yüksekliği
  • 1 metre
  • 3 metre
  • 6 metre
  • Yakalama Genişliği
  • 2 metre
  • 2,5 metre
  • 3 metre

Eğer çalışılan alanın eğimi 20 dereceden fazla ise yakalama genişliği daha fazla, yani en az 3 metre olmalıdır.

Tüm bunlar düşünüldüğünde güvenlik ağlarının ikincil düşme koruma sistemi olduğu unutulmamalı ve bu ağlara insan ve malzeme düşmemesi adına diğer toplu koruma önlemleri alınmalıdır. Alınan bütün önlemlere karşın ortaya çıkacak durumlarda güvenlik ağları yedek önlem olarak hazır bulundurulmalıdır.

Güvenlik ağlarının seçilmesi ve kurulumu bu alanda yetkili kurumlar tarafından standartlara uyularak yapılmalıdır. Sektörde çalışanların yüksekte çalışma eğitimi alması da birçok kazanın önüne geçecektir.

 

Safety Management Türkiye dergisini okumak için bize yazabilirsiniz.