Geçmişten günümüze emniyet kemeri ve seçimi

Doğa HSE Group, Eğitmen, Ersin Özbaş 

Günümüzde yüksekte çalışmalarda kullanılan tam vücut tipi emniyet kemerlerinin tasarımlarına dağcılıkta kullanılan emniyet kemerlerinden esinlenilmiştir. peki emniyet kemerlerinin günümüzdeki görünüşüne nasıl ulaştığını biliyor musunuz?

Özel olarak üretilen tırmanış kemerlerinin kullanımı yaygınlaşmadan önce, dağcılar sık dokumadan tasarlanan kemer sistemlerini kullandılar; İsveç oturağı ve Swami Kemer en sık kullanılan kemer sistemleriydi. Ancak kullanıcı konforu düşünüldüğünde belirgin dezavantajları vardı ve yanlış bir bağ kötü bir düşüşe hatta ölüm anlamına gelebilirdi. Orijinal Swami kemer sadece belin etrafındaki bir ilmekti, kişiyi yere düşmekten koruyor fakat düşüş yaşandığında kişi ağır zarar görebiliyordu. Şimdiye kadar kullandığınız en konforsuz kemerin 1000 kat daha rahatsız olan bir emniyet kemeri olduğunu hayal edin.

İlk tırmanış kemeri ise on dokuzuncu yüzyılın sonlarında Hollandalı tırmanıcı Jeanne Immink tarafından icat edildi, ancak toplumsal cinsiyet ayrımcılığı yüzünden yaygın olarak kullanılamadı. İmmink, 1853’te Amsterdam’da doğup 1929’da ölen Hollandalı bir dağcıydı. 1967’de Bill Forrest bir punteriz dikiş makinesini kullanarak bugün hala yaygın olarak kullanılan dikişli naylon koşum takımı yaratan bir swami kemerini bacak halkalarıyla birleştirdi. 1970’lerde İngiliz tırmanışçı Don Whillans bir marka için seri üretimi yapılan ilk emniyet kemerini tasarladı ve modern emniyet kemerlerinin ilk adımları atılmış oldu.

1920 ve 1930’larda demir işçilerinin şehir manzarasında çelik yapıların üzerinde poz verdiği görüntüleri görmüşsünüzdür. 1970 İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası’ndan (OSHA) önce, işyerlerinde düşme koruması ile ilgili bir düzeleme yoktu ve  işverenler düşme tehlikeleri konusunda çok az sorumluluğa sahipti.Uyarı levhaları ve sözlü uyarılar, bu aşırı yükseklikler için en yüksek koruyucu tedbirlerdi. Emniyet kemerleri çok az sayıdaydı ve genellikle kullanılmıyordu. Her çalışan kendi güvenliğinden sorumlu tutuluyordu. Çalışanlar güvenlik ekipmanlarını çok kısıtlayıcı olduğunu düşünüyor ve önemsiz gördükleri için kullanmaktan kaçınıyorlardı.

 

OSHA, 1997’de bel tipi kemerlerinin güvensiz olduğu gerekçesi ile kullanımını kısıtladı. Bel tipi emniyet kemeri kullanan bir çalışan düştüğünde omurga ve bel sakatlıkları yaşıyordu. Tabii ki, vücut kayışları yıllar içerisinde geliştirildi. Basit iplerin yerini daha güçlü ve daha dayanıklı bir malzemeden yapılan kemerler aldı.

Ayrıca OSHA’nın ortaya çıkmasıyla, düşmelerden kaynaklanan ölüm ve yaralanmalarla ilgili artan dava maliyetleri ile işyeri güvenliği konusundaki tutumlar da değişmeye başladı. Düşme koruması daha büyük bir öncelik haline geldi. İnşaat, imalat, madencilik ve taşımacılık gibi endüstriler, çalışanlar için pasif (merdivenler ve kapalı yürüyüş yolları) ve aktif (ip ve kemer sistemleri) düşmeden koruma sistemlerinin değerini görmeye başladı.

1990’lı yıllarda tam vücut tipi emniyet kemerleri işyerinde varlığını göstermeye başladı. İlk defa yüksekte çalışanlar, yalnızca düşmeyle ilgili etkilerden değil, aynı zamanda emniyet kemerlerinde kısa süreli askıda kalma durumlarından kaynaklanabilecek omurilik ve iç organ yaralanmalarından da korunmaya başladı. Sırt ve göğüs D-halkası sistemi daha etkili ağırlık dağılımını şok emicili bağlantı halatları da düşme sonucu oluşan şoku sönümleyerek çalışanların zarar görmemesini sağladı. Emniyet kemeri yapımında kullanılan malzemelerdeki gelişmeler onları daha konforlu hale getirdi, taşıma kapasiteleri arttırıldı ve hava koşullarına ve aşınmaya karşı dirençli hale getirdi. Kendiliğinden toplanan geri sarmalı düşüş durdurucuların gelişimi düşme mesafesinin azaltılmasına, yavaşlamanın iyileştirilmesine, ani duruşların azalmasına ve kurtarma kolaylığına yardımcı oldu.

Bunların yanında etkili düşme kurtarma planlarının geliştirilmesi de dahil olmak üzere, çalışan eğitimi ve güvenlik bilincinin iyileştirilmesi konularında ilerlemeler gerçekleşti.

Günümüz şartlarında artık tamamen tam vücut tipi emniyet kemerine geçilmiş olsa da üretilen binlerce tam vücut tipi emniyet kemeri arasından yaptığımız işe en uygun olanını seçmemiz önemlidir. Bu kadar ürün arasından doğru olanı nasıl seçeceğiz? Şimdi bu sorunun cevabını genel hatlarıyla verelim. Bu kadar çok seçenek arasında fiyattan gidiyor olmamız hiç şaşırtıcı değil, fiyat önemlidir fakat bunun yanında konfor, kullanım kolaylığı, boyut gibi özelliklere de dikkat etmemiz gerekmektedir.

Beden; Birçok üretici evrensel boyutlandırmaya güvenmektedir. Bu bir emniyet kemerinin ortalama bir insana uyması gerektiği anlamına gelir fakat bazı ülke standartlarında beden farklılıkları mevcuttur. Beden seçimini kemeri kullanacak kişiyi göz önüne alarak yapmalıyız. Büyük beden kemer giymek hem çalışanı rahatsız edecek hem de düşme esnasında kişiye daha fazla zarar verecektir.

Konfor; İş türü ve uygulama hariç olmak üzere, en iyi tam vücut tipi emniyet kemerini belirlerken kullanıcı rahatlığı en önemli husus haline gelmiştir. Geçmişte kullanılan kemerler genellikle sert ve rahatsızdı, bu durum çalışanların kemeri giymemeyi tercih etmesine neden oluyordu. Ancak bugün çoğu üretici, kemer kayışlarının neden olduğu rahatsızlıkların bir kısmını ortadan kaldıran dolguya sahiptir. Dolgu, koşumu daha konforlu hale getirir ve düşme durumunda ve düşme sonrası süspansiyon sırasında bir koruma sağlar. Ek olarak, dolgu malzemesi koşumların şeklini tutma kabiliyetini arttırır (takmayı kolaylaştırır) ve bazı durumlarda uygunluk için dolgu malzemesi çıkarılabilir ve yıkanabilir. Dolgu malzemesi kemeri aşınmaya karşı daha dayanıklı hale getirebilir, fakat kayışları incelemeyi daha zor hale getirir kusurları veya hasarları gizleyebilir.

Kullanım Kolaylığı; Yanlış giyilen eminyet kemeri düşme sonrası çalışana ağır hasar verebilir. Kullanım kolaylığı emniyet kemerinin gerektiği gibi giyilme olasılığını da arttırır ve çalışanların kuşanması için gereken süreyi en aza indirir.

Ağırlık; Emniyet kemerinin hafif olması özellikle uzun ve sert tırmanışlar yapan çalışanlar için oldukça önemlidir. Üreticiler kullanıcıların taleplerini karşılamak için ağırlığın konfordan daha yüksek önceliğe sahip olduğu durumlarda hafif ve çıkarılabilir dolgular kullanmaya başladılar. Ek olarak, kemerin toplam ağırlığını azaltmak için ağır çelik parçaları alüminyum parçalar ile değiştirebilir.

İşin Türü; Dokuma teknolojisi büyük ölçüde gelişti. Son kullanıcının ticari ya da çalışma ortamına bağlı olarak, kemerdeki dokuma özellikleri bir fark yaratabilir. Modern donanımlar, sıvıya dayanıklı dokuma, boyaya dayanıklı kaplamalar ve hatta kaynakçılar ve elektrikçiler için ısıya dayanıklı dokuma gibi seçenekler sunuyor. Bazı üreticiler ergonomik bir yaklaşım benimsemekte ve daha fazla hareket serbestliği sağlayan, konforu artıran esneyebilen dokumalar geliştirmiştir. Çalışma ortamınızın talepleri ne olursa olsun, ihtiyaçlarınıza uygun bir dokuma muhtemelen vardır.

Düşmeye karşı koruma sistemlerinde kaydedilen ilerlemeler ve yüksek oranda çalışanların güvenliğini koruma ihtiyacına dair artan farkındalık sayesinde, emniyet kemerleri için sayısız yenilikçi seçenek artık mevcut olup, herhangi bir kullanıcının bir emniyet kemerini kendi ihtiyaçlarına göre uyarlamasını mümkün kılmaktadır. Ancak unutmayın, doğru emniyet kemeri seçmekten emin olmayan herkesin bir uzmana başvurması son derece önemlidir. Bu kadar çok seçenekle, temel bileşenleri gözden kaçırmak kolay olabilir bu nedenle düşme önleme ekipmanı konusunda üreticilerden bilgi almak, ihtiyacınız olan özellikleri aldığınızdan emin olmanızı sağlar.

 

Safety Management Türkiye dergisini okumak için bize yazabilirsiniz.