Doğa HSE Group İSGÇ Direktörü Merve Bozdemir ile Röportaj

Doğa HSE Group İSGÇ Direktörü Merve Bozdemir’e sorduk.

 

Son dönemlerde ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı oldukça gündemde. ISO 45001 ile ilgili bizlere kısaca bilgi verebilir misiniz?

Merve Bozdemir: Evet yıllardır kullandığımız OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı artık yerini ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi / Yüksek Seviyeli Yapıya bırakıyor.

2018 yılının Mart ayında ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı ISO – Uluslararası Standardizasyon Örgütü tarafından yayınlandı. ISO 45001 standardı ile ilgili ISO / TC 283 nolu komite oluşturuldu. Bu komitenin 70 ülkenin standart yayınlayan ülke temsilcilerinden oluşan katılımcısı var.

Detaylı bilgi almak isteyenler ISO resmi web sayfasından bu komitenin çalışmalarını takip edebilirler. Örneğin; Komite 2021 yılında ISO 45003 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetimi – İşyerinde Psikolojik Sağlık ve Güvenlik Rehberi yayınlamayı hedefliyor. Ülkemizde ise standart TSE tarafından Nisan 2018’de TS ISO 45001:2018 Türkçe olarak yayınlandı. (TS 18001:2014 yerine)

 

ISO 45001 Standardına kurum ve kuruluşların ilgisi nasıl?

Merve Bozdemir: Paydaşlarımız, kurumlar, dernek ve organizasyonlar yenilikleri ve güncellemeleri oldukça yakından takip ediyorlar. Geçiş süreci ve yeni standardın içeriği ile ilgili olarak çok fazla soru alıyoruz. Pek çok organizasyona ISO 45001 Standardı ile ilgili bilgilendirmeler ve uygulama atölyeleri çalışmaları yaptık ve bunlara devam ediyoruz.

 

OHSAS 18001 Standardı yerini ISO 45001 Standardı’na bırakacak dediniz. Neden yeni bir standart yayınlandı? Köklü değişiklikler var mı?

Merve Bozdemir: Tabi ki var. En önemlisi ISO 45001 “İlk Uluslararası İş Sağlığı ve Güvenliği Standardı” niteliği taşıyor. İsminden de anlayacağımız üzere BS OHSAS 18001 (Türkiye’de TS 18001 olarak yayımlandı), BSI tarafından yayınlanan bir standartken artık  ISO – Uluslararası Standardizasyon Örgütü tarafından yayınlanan bir standart olarak karşımıza çıktı. Standardı yayınlayan kurum değişti ve standart ISO ailesine girdi. Standart Yüksek Seviyeli Yapıya uygun hale getirilerek 10 maddeye genişletildi. Diğer yönetim sistemleri standartları (ISO 9001, ISO 14001 vb.) ile uyumlu ve entegrasyonu kolay hale geldi.

 

 Yüksek Seviyeli Yapıyı biraz açıklayabilir misiniz?

Merve Bozdemir: Birçok kuruluş uygulamak ve belgelendirmek için birden fazla yönetim sistemine sahiptir. Bu standartları ayrı ayrı uygulamak/işletmek, fazladan zaman ve kaynak kullanımı demektir. Bu nedenle, standartları en iyi şekilde bütünleştirme ve birleştirmenin bir yolunu bulmanın bir ihtiyaç olduğu açıktır.

Yönetim sistemi standartları bugüne kadar farklı yapılara, gereksinimlere ve terminolojiye sahiptiler ve bu nedenle bütünleştirme zorlayıcı olmaktaydı. Bu problem ile başa çıkmak için ISO, Annex SL’yi geliştirmiştir–Bu yeni yüksek seviye yapı; ortak bir yönetim sistemi çerçevesi ve tüm yeni ve revize edilen yönetim sistem standartları için şablon oluşturur.

Geleceğin tüm yönetim sistemi standartları, ortak terimler ve tanımların yanı sıra aynı yüksek seviye yapısına, özdeş çekirdek metne sahip olacaklardır. Yüksek seviye yapı değiştirilemezken, alt başlıklar ve ilgili disipline özel metinler eklenebilir.

Annex SL, ISO standartları, tüm yönetim sistemi standartlarına uygulanır. Yeni ISO 45001’in yanı sıra revize edilen ISO 9001 ve ISO 14001 dahil tüm standartlar Annex SL’nin yüksek seviye yapısına dayanacaktır.

Nedir bu ortak 10 temel madde?

  1. Kapsam
  2. Atıf yapılan standartlar
  3. Terim ve tarifler
  4. Kuruluşun yapısı
  5. Liderlik
  6. Planlama
  7. Destek
  8. Operasyon
  9. Performans Değerlendirme
  10. İyileştirme

 

ISO 45001 Standardı içeriği ile ilgili biraz bilgi verebilir misiniz? Mevcut OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi standardına göre yönetim sistemi uygulayan firmaların ne gibi hazırlıklar yapması gerekiyor?

Merve Bozdemir: Geçiş süreci ve hazırlıklar kapsamında firmalardan çok fazla soru ve talep geliyor. Onlara öncelikle ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı ile ilgili yenilikleri sistemlerine doğru ve etkin bir şekilde entegre etmeleri için eğitim ve standart uygulama atölyelerini öneriyoruz.

Eğitim ile birlikte mevcut sistemin analizi ve ihtiyaçları belirlemek üzere bir boşluk analizi yaptırmalarında ve buna göre aksiyonları planlamalarında fayda var.

 

Yeni standarda geçiş çalışmaları başladı mı?

Merve Bozdemir: 11 Mart 2021’de sonlanacak geçiş sürecini şimdiden başlatan ve tamamlayan firmalar oldu. ISO 45001 standardına göre belge almaya hak kazanan ve sistem uygulama hazırlıklarını tamamlama aşamasında olan firmalar var.

 

ISO 45001 Standardı’nı uygulamak ve sürdürmek isteyen kurumların karşısına çıkabilecek en önemli konular ve yaklaşımlar neler olacak?

Merve Bozdemir: Kuruluşun Bağlamı kapsamında iç ve dış hususların, ilgili tarafların ihtiyaç ve beklentilerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi gerekiyor. Liderlik ve çalışan katılımı maddesi kapsamında üst yönetim ve tüm çalışanlardan sağlık ve güvenlik kapsamında görünür bir liderlik bekleniyor.

Risk ve fırsatların belirlenmesi ve değerlendirilmesi kapsamında; sadece İSG riskleri değil, kurumsal bakış açısıyla yönetim sistemiyle ilgili risklerin ve fırsatların tanımlanması ve değerlendirmesi bekleniyor.

Yüksek Seviyeli Yapıya göre doküman ve kayıtların kontrolü dokümante edilmiş bilginin kontrolü olarak tek bir başlık altında yer alıyor.

Operasyonel kontroller kısmında OHSAS 18001’e göre çok detaylı bir içerik var. Sistem sizden etkin bir yüklenici ve değişim yönetimi bekliyor. Operasyonel kontrollerin uygulanması, kontroller hiyerarşisi prosesi, değişim yönetimi prosesi, satın alma prosesi (yüklenici ve dışarıya yaptırma), acil duruma hazır olma ve müdahale prosesi için yeni maddeler var.

Sistem özet olarak; Sağlık ve Güvenlik Kültürünün gelişmesini, sürekli iyileştirmeyi ve görünür liderliği hedefliyor.

 

Sizler bu aşamada firmalara ne gibi hizmetler sunuyorsunuz?

Merve Bozdemir: Bu dönemde en fazla ISO 45001 Standardı ile ilgili bilgilendirme eğitimleri planlıyoruz. Bu kapsamda üst düzey yöneticilere, uygulayıcılara ve sistemi entegre edecek kişilere özgü, farklı içerik ve detaylarda eğitim programlarımız var. Örneğin üst düzey yöneticilerle liderlik maddesini daha detaylı ele alıyoruz ve liderlik atölyeleri düzenliyoruz.

ISO 45001’e geçiş yapmak isteyen firmalarda boşluk analizi yapıyoruz. Belirlediğimiz aksiyonlara göre iş planı oluşturuyoruz.

Sistem kurulumu ve diğer sistemlerle entegrasyonu  aşamasında yol gösterici danışmanlık hizmeti sağlıyoruz. Aslında danışmanlık tanımı biraz eksik kalıyor. Yol arkadaşlığı diyelim. Yol arkadaşlığında hedefimiz; tecrübeli ekibimizle sade, basit, yalın, güncel ve anlaşılabilir bir sistemi uygulamaya geçirmek ve Sağlık ve Güvenlik Kültürünü birlikte geliştirerek sürekli daha iyiye taşımak.  İş sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sisteminin odak noktası da bu zaten; Sağlıklı ve Güvenli Bir İşyeri.

 

 

Safety Management Türkiye dergisini okumak için bize yazabilirsiniz.