Autoliv İşyeri Hekimi Fethi Olut’tan Autoliv’de Ergonomi Uygulamaları

Autoliv Direksiyon Simidi Fabrikası İşyeri Hekimi Fethi OLUT:

Çalışanlarda görünen, iş kaynaklı, kas iskelet sisteminin fizyo-anatomik yapılarını zorlayıcı hareketlerin tekrarlanması sonucu kas, eklem yapısı, tendon, ligaman gibi yumuşak dokularda meydana gelen rahatsızlıklara “İşle ilgili KİSR (kas iskelet sistem rahatsızlıkları)”  adı verilir. Bu rahatsızlıklara ağrı, güçsüzlük ve hareket kısıtlılıkları gibi bulgular eşlik edebilir, akut ve kronik seyirler gösterebilir. İşle ilgili KİSR hem çalışan, hem işveren, hem de devlet için maddi manevi ciddi kayıplara sebebiyet verebilmektedir.

İşle ilgili KİSR ‘yi çözme çalışmalarını konu alan bilime “ergonomi” denir. Ergonomi, F.W. Taylor’ın temelini attığı, H. Munsterberg’in içine psikolojiyi de dahil ettiği, sonrasında, 1949 ‘da Oxfort Toplantısı’yla yunanca “iş” ve “yasa” kelimelerinin birleşimiyle “ergonomi” olarak adının konulduğu bir bilimdir.

Ülkemizde ergonomi, Prof. Dr. Ahmet Faik Özok önderliğinde 1969 ‘da İTÜ (İstanbul Teknik Üniversitesi)‘de ders müfredatına alınmış, 1997 ‘de ODTÜ(Orta Doğu Teknik Üniversitesi) ‘de ergonomi dersi olarak anlatılmaya başlanmıştır.2006 yılında ise Boğaziçi Üniversitesi’nde Prof. Dr. Mahmut Ekşioğlu tarafından ilk “ergonomi laboratuvarı” kurulmuştur.

Konuya vakıf olanların da bildiği üzere kısaca tanımlamak gerekirse ergonomi; işin, kişiye uygun hale getirilme adımlarıdır.

Dünyadaki KİSR ‘nin %30 ‘unun işe bağlı olduğu belirtilmektedir. KİSR ‘nin maliyeti; direk maliyet (hekim tanı-tedavi, hastane yatış), dolaylı maliyet ( iş gücü kaybı ve aktivitelerdeki azalma) ve görünmeyen maliyet (yaşam kalitesinin, fiziksel ve sosyal fonksiyonun azalması) olmak üzere 3 ‘e ayrılır. ABD ‘de 1995 yılındaki KİSR ‘ye bağlı maliyetin %37 ‘si direk, %52 ‘si dolaylı olmak üzere toplam 215 milyar dolar olduğu belirtilmiştir.

2007’de EU27 ülkelerinde gerçekleştirilen İşgücü Anketinin (Labour Force Survey) sonuçlarına göre KİSR, meslek hastalıklarının  %50 ’sinden fazlasını oluşturmaktadır. Yine 2014’te ülkemizin de dahil olduğu Yeni ve Gelişmekte olan Riskler için Avrupa Anketi’nde (Europaen Survey on New and Emerging Risks), işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği yöneticilerinin yaklaşık %85 ‘inin en büyük endişesinin, işle ilgili KİSR olduğu ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar da gösteriyor ki, bu sorun sadece ülkemizi değil, tüm dünyayı ilgilendiren sürekli bir sorundur.

Autoliv olarak biz, otomotiv sektöründe güvenlik sistemleri tedarikçiliğinde sektör lideri olma misyonumuzla, tüm dünya genelinde 66000’den fazla çalışanı olan global ölçekli bir firmayız. Ülkemizde de Gebze sanayi bölgelerindeki fabrikalarımızda 3000 ’e yakın çalışanımızla emniyet kemeri, kemer metal aksamları, hava yastığı ve direksiyon simidi üretmekteyiz.

Şirketimiz, iş sağlığı ve güvenliğini birinci öncelik olarak görmektedir. Bu kapsamda, iş sağlığının önemli problemlerinden işle ilgili KİSR ve ergonomik riskler konularına hassasiyetle eğilmekteyiz.

Şirketimiz Autoliv, global üst yönetimin verdiği desteklerle özellikle son 4 yılda ergonomi konusundaki çalışmalarını yoğunlaştırmıştır. Bu süreçte, yurtdışından ergonomi konusunda yetkin bir kurumdan aldığımız danışmanlık hizmeti ve eğitimlerle, tüm Türkiye fabrikalarımızda, özellikle üretim hatlarımızda ergonomi risk değerlendirme ve inceleme çalışmaları yaptık. Bilimsel yöntem olarak çalışmalarımıza uygunluğu sebebiyle RULA (Rapid Upper Limb Assessment ) metodunu kullandık. Üretim mühendislerimiz, işyeri hekimlerimiz, iş güvenliği uzmanlarımız, teknikerlerimiz ve operatörlerimizden oluşan ekiplerimizle yaptığımız çalışmalardan çıkan sonuçlar ışığında kısa, orta ve uzun vadeli aksiyon planlarımızı aldık. Bu çalışmalarımız diğer ülkelerdeki fabrikalarımıza da yaygınlaştırıldı.

Öncelikli aksiyonlarımızı, çalışanlarımızın ergonomik farkındalık eğitimleri ve uygun alanlardaki proseslerde rotasyonlu çalışmalar olarak belirledik. Proseslerdeki rotasyonlu çalışmalar, diğer bir değişle tek proseste sabit çalışmama durumu sayesinde kas ve eklemlerin istirahat sürelerini uzatmış, böylece iş hareketlerinin kaslara kümülatif olumsuz etkilerini engellemiş olduk. Rotasyonlu çalışma, iş sağlığı kadar operatörlerimizin diğer proseslerdeki yetkinliklerinin azalması veya düşüşünü de engelleyerek verimliliğe de pozitif etki sağladı.

Ergonominin Autoliv için sürdürülebilir bir öğe olması adına, çalışmalarımızla ergonomiye uygun olarak düzenlediğimiz hareketleri, mavi yaka üretim iş talimatnamelerine de ayrıntılı olarak ekledik. Yakında geçeceğimiz yeni fabrikamızda da ergonomik çalışmaların devam etmesi kararını alan yönetimimiz, ergonomideki hassasiyetimizi bir kez daha göstermiş oldu.

“Content is king” görüşü artık tek başına yetersiz bulunup, yanına “context is queen” ve  ” conversation is royal heir”  da eklendi. Yani eskisi gibi şirketler sadece bilgileriyle sektörde fark yaratamayacak, bağlam ve iletişimi güçlü olmayan şirketler için gelecek belirsizlikler, riskler içerecektir. Bu terimler daha çok müşteri ilişkilerini açıklamakta kullanılsa da ergonomiye de bunları uyarlayabiliriz diye düşünüyorum.

Ergonomi konusunda her türlü bilgiye her kurum ya da kişi günümüz şartlarında kolayca ulaşabilmektedir. Önemli olan, bilginin nasıl kullanılacağıdır. Büyük veri havuzundan sadece gereken bilgileri süzüp, bilimsel yöntemlerle bilgiler arası bağlamlar kurarak ve şirket bölümlerinin birbirleriyle efektif iletişimini sağlayıp, bulunan çözümleri net, yalın bir dille operatör/mavi yaka çalışanlarına aktarabilirsek gerçek manada ergonominin sonuçlarını görebiliriz. Bu süreçteki herhangi bir aksaklık, emeğin ergonomiye yabancılaşması, teorinin pratiğe dökülememesi ve tüm çabaların sonuçsuz kalmasından öteye geçemeyecektir.

Ergonominin, tüm ülkemizde etkin uygulanması dileğiyle…

 

Kaynakça :

  • astral.com
  • B.Ayan, montaj hattında ergonomik risk unsurlarının incelenmesi: otomativ sektörüne yönelik bir uygulama,uzmanlık tezi, 2015
  • B.Felekoglu, S.O.Tasan, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University 3, 2017
  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (ÇSGB-İSGGM),Meslek hastalıkları rehberi, 2011
  • H.Esen, N.Fığlalı, çalışma duruş yöntemeleri ve çalışma duruşunun kas iskelet sitemi rahatsızlıklarına etkileri, Sakarya University Journal of Science 17 41-51, 2013
  • İstanbul Teknik Üniversitesi Ergonomi 11. Ulusal Kongresi Bildirileri, 2005
  • Lubeck,D.P., the costs of musculoskeletal disease: healty needs assessment and healty economics,best practice&research clinical rheumatology 17, 3, 529-539, 2007

 

 

Safety Management Türkiye dergisini okumak için bize yazabilirsiniz.