Ekosistemin Yetenekli Mühendisleri Deniz Çayırları

Ekosistemin Yetenekli Mühendisleri Deniz Çayırları

Karbonu emerek oksijeni serbest bırakan ve sualtının ormanları olarak bilinen deniz çayırları, ekosistemin yetenekli mühendisleri.

100 milyon yıl kadar önce gelişen ve tropikal ormanlardan daha fazla organik madde üreten deniz çayırları, dünyanın en üretken ve önemli ekosistemlerinden biri. Denizlerdeki biyoçeşitliliğin sağlanmasında, benzersiz habitatların oluşturulmasında son derece kritik bir öneme sahipler. Denizlerdeki biyoçeşitliliği sağlayan ve okyanusların sağlıklı kalmasına yardımcı olan bu bitkilerin geleceği, insan kaynaklı faaliyetler nedeniyle ciddi tehdit altında.

Deniz çayırları için yapılan en doğru ve yerinde benzetmelerden biridir ‘Ekosistem Mühendisleri’ Bundan 100 milyon yıl kadar önce gelişen ve tropikal ormanlardan daha fazla organik madde üreten deniz çayırları, dünyanın en üretken ve önemli ekosistemlerinden biridir. Çünkü denizlerdeki biyoçeşitliliğin sağlanmasında, benzersiz habitatların oluşturulmasında son derece kritik bir öneme sahipler.

Balıklardan deniz memelilerine, kabuklulardan kaplumbağalara hatta küçük organizmalara kadar pek çok türün beslenme, barınma, üreme alanı gibi ihtiyacını karşılıyorlar. Deniz ekosisteminde böylesine önemli ve kritik işlevi olan deniz çayırları, ürettikleri oksijenle karasal yaşama da adeta can veriyorlar. Öyle ki bir metrekarelik deniz çayırı alanıyağmur ormanlarından 35 kat daha fazla karbon emiyor. Dünyanın mavi karbon deposu olarak da adlandırılan deniz çayırlarının tüm dünyada yılda 83 milyon metreküpe kadar karbonu tutabileceği tahmin ediliyor.

 

Peki bunu nasıl yapıyor?

Deniz çayırları karbonu hapsederek, oksijeni serbest bırakıyor ve okyanusların sağlıklı bir şekilde varlığını sürdürmesi için adeta yaşam savaşı veriyorlar. Okyanus tabanının sadece yüzde 0,1’inin deniz çayırları tarafından kaplı olduğu düşünüldüğünde, bu deniz bitkisinin önemi daha iyi anlaşılıyor. Deniz çayırlarının sağladığı faydalar bununla sınırlı değil. Fotosentez yoluyla karbondioksiti emmesi aynı zamanda küresel ısınmanın etkilerini de azaltıyor. Kıyı şeridini, deniz tabanını dengeleyerek fırtına ve erozyon gibi risklerden koruyorlar.

 

Dünya’da 70’den fazla türü var

Genellikle sığ sularda yaşayan bu deniz bitkileri, zamanla tuzlu suya adapte olmuş canlılar. Dünya genelinde 70’den fazla ülkemizde ise sadece 4 deniz çayırı türünün olduğu biliniyor. Bilim insanları tarafından yapılan araştırmaya göre en fazla büyüyen deniz çayırının 58 metre derinlikte olduğu belirtiliyor. Yine yapılan araştırmalar deniz çayırının yetişmeyen tek kıtasının Antarktika olduğunu ortaya koyuyor. Çeşitli tuzluluk derecelerine dayanacak şekilde gelişen deniz çayırları,- 6 ile 40 derece arasındaki sıcaklıklara da uyumludur. Deniz çayırının kökleri, bitkiyi deniz tabanına tutturma görevi görürken, akıma direnç göstermeden esnek kanatları sayesinde büyüyebilir.

Deniz çayırlarının tek başına oluşturduğu habitat son derece ilgi çekici. 1 dönümlük bir deniz çayırı, 40 bin balığa ve 50 milyon omurgasıza ev sahipliği yapabiliyor. Kaplumbağalar başta olmak üzere denizatı, mercan, deniz memelileri gibi pek çok tür beslenme, barınma, yumurtlama ihtiyacını buradan karşılıyor. Canlı yaşamındaki popülasyonun artmasına önemli katkılar sağlayan deniz çayırları, hiç kuşkusuz sürdürülebilir turizm ve balıkçılık için de kritik bir öneme sahip.

 

Saatte 2 futbol sahası alan yok oluyor

Başta bilinçsizce atılan gemi, tekne çapaları olmak üzere insan kaynaklı pek çok faaliyet bu nadide canlı yaşamın geleceğini tehdit ediyor. Bilim insanları dünyada her saat 2 futbol sahası büyüklüğündeki alanın kaybedildiğini belirtiyor. Milyonlarca yıldır yaşamını sürdürmesine rağmen, geçtiğimiz yüzyılda deniz çayırlarının yüzde 29’unun öldüğü tahmin ediliyor. Uluslararası Doğanın Korunması Birliği (IUCN) tarafından yapılan bir araştırma ise bu nadide türlerin yaklaşık dörtte birinin savunmasız ve tehlike altında olduğunu gösteriyor. Tarımsal ve endüstriyel anlamda kirletilen sular, petrol sızıntıları fotosentez için temiz suya ihtiyaç duyan deniz çayırlarının geleceğini tehdit eden en önemli sorunlardan.

Bilinçsizce atılan tekne ve gemi çapaları, ekosistem açısından son derece önemli bir yere sahip olan deniz çayırlarının geleceğini tehdit ediyor.

 

 

 

Safety Management Türkiye dergisini okumak için bize yazabilirsiniz.