CORONA VİRÜSÜ (COVID-19) HAKKINDA MERAK EDİLENLER

CORONA VİRÜSÜ (COVID-19)

31 Aralık 2019’da Çin’in Wuhan Şehrinde ortaya çıkan corona virüsü diğer corona virüslerinden farklı olarak tanımlanıyor. Corona virüsü normalde hayvanlarda yaygın görülen bir virüstür, nadiren insanlara geçer. Bu virüs türü ilk olarak 1960’larda keşfedilmiştir ve onlarca çeşidi vardır. Bunlardan sadece altısı insanlara bulaşma özelliğine sahiptir. 2002’deki SARS ve 2012’deki MERS salgınlarının sebebi de corona virüsüdür.

‘’Coronavirüs’’ ismi virüslerin içinde bulunduğu aileyi tanımlamak için kullanılıyor. Latince ‘’corona’’ kelimesi İngilizce ‘’crown’’ yani taç anlamına geliyor. Virüslerin yüzeyinde taç benzeri dikensi uzantılar bulunuyor ve virüsler elektron mikroskobu altında incelendiğinde aynı kral tacı gibi görünüyor, virüslerin aile adı da buradan geliyor.

16 Mart 2020 itibari ile 158 ülkede görülmüş ve virüse maruz kalan hastaların yaklaşık yüzde 45’i iyileşmiştir.

 

 

COVID-19 belirtileri nelerdir?

COVID-19’un en yaygın semptomları ateş, yorgunluk ve kuru öksürüktür. Bazı hastalarda ağrı, burun tıkanıklığı, burun akıntısı, boğaz ağrısı veya ishal de görülebilmektedir. Bu semptomlar genellikle hafiftir ve yavaş yavaş başlar. Hastalığa yakalananların çoğu (yaklaşık% 80) özel tedaviye ihtiyaç duymadan hastalığı atlatır.

COVID-19’a maruz kalan her 6 kişiden yaklaşık 1’i ise ağır hastalanmakta ve nefes almakta güçlük çekmektedir. Yaşlı insanlar ve yüksek tansiyon, kalp problemleri veya diyabet gibi kronik tıbbi rahatsızlıkları olanların yakalanma olasılığı daha yüksektir. Ateş, öksürük ve nefes almada zorluk çekenlerin tıbbi yardım alması gerekmektedir.

Nasıl bulaşır?

COVID-19’u virüs taşıyan herhangi birinden virüs bulaşabilir. Hastalık, kişiden kişiye, öksürük ve nefes alış-verişinde yayılan küçük damlacıklardan veya ağızdan yayılabilir. Bu damlacıklar kişinin etrafındaki nesnelere ve yüzeylere düşer. Diğer insanlar daha sonra bu nesnelere veya yüzeylere dokunarak virüse maruz kalırlar.

Bu yüzden hasta olan bir kişiden 1 metreden (3 feet) daha uzak durmak önemlidir.

COVID-19 hiçbir semptomu olmayan bir kişiden bulaşır mı?

CoVID-19  en çok öksüren biri tarafından atılan solunum damlacıklarından bulaşmaktadır. Hiç semptomu olmayan bir kişiden COVID-19’u yakalama riski çok düşüktür ancak mümkündür. Hastalığın erken evrelerinde COVID-19’a maruz kalan birçok kişi sadece hafif semptomlar yaşar.

Kendimi korumak ve hastalığın yayılmasını önlemek için ne yapabilirim?

Ellerinizi düzenli olarak sabun ve su ile yıkayın. Alkol bazlı mendiller ve dezenfektanlar ile ellerinizi ovalayın.

Neden? Ellerinizi sabun ve su ile yıkamak veya alkol bazlı dezenfektan kullanmak ellerinizde olabilecek virüsleri öldürür.

Öksüren veya hapşıran herkes ile aranızda en az 1 metre (3 feet) mesafe bırakın.

Neden? Birisi öksürdüğünde veya hapşırdığında, burun ve ağzından virüs içerebilecek küçük sıvı damlacıkları püskürtür. Çok yakınsanız ve öksüren kişinin hastalığı varsa bu damlacıklar ile virüs bulaşabilir.

Göz, burun ve ağza dokunmaktan kaçının.

Neden? Eller birçok yüzeye dokunur,  dokunduğu bu yüzeylerde virüsler ile temas edebilir ve virüsü gözlerinize, burnunuza veya ağzınıza taşıyabilir.

Herkesin iyi bir solunum hijyeni uyguladığından emin olun. Bu, öksürdüğünüzde veya hapşırdığınızda ağzınızı ve burnunuzu kapatacak şekilde izole etmek anlamına gelir. Ardından kullanılmış izolasyon ekipmanının atılması ve tekrar kullanılmaması gerekmektedir.

Neden? Solunum yolu ile ortaya çıkan damlacıklar virüsü yayar. İyi bir solunum hijyeni uygulayarak çevrenizdeki insanları soğuk algınlığı, grip ve COVID-19 gibi virüslerden korursunuz.

Kendinizi iyi hissetmiyorsanız evde kalın. Ateş, öksürük ve nefes almada zorluk çekiyorsanız, tıbbi yardım alın ve yerel sağlık kurumunuzun talimatlarını izleyin. Herhangi bir hastaneye gitmeden telefon ile bilgi alın.

Neden? Ulusal ve yerel yetkililer bölgenizdeki durum hakkında en güncel bilgilere sahip olacaktır. Önceden aramak, sizin hızlı bir şekilde doğru sağlık kuruluşuna yönlendirilmenizi sağlayacaktır. Bu ayrıca sizi korumakla birlikte virüslerin ve diğer enfeksiyonların yayılmasını önlemeye yardımcı olacaktır.

COVID-19’un yaygın olarak yayıldığı şehirler veya yerel bölgelerden haberdar olun. Özellikle yaşlı biriyseniz veya diyabet, kalp veya akciğer hastalığınız varsa seyahat etmekten kaçının.

Neden? Bu alanlardan birinde veya seyahat sırasında COVID-19’u yakalama ihtimaliniz daha yüksektir.

Kimler ağır risk altındadır?

Yüksek tansiyon, kalp hastalığı, akciğer hastalığı, kanser veya diyabet gibi hastalıklara sahip kişilerin daha fazla etkilendiği görülmüştür.

Antibiyotikler COVID-19’un önlenmesinde veya tedavisinde etkili midir?

Hayır. Antibiyotikler virüslere karşı koruyucu değildir sadece bakteriyel enfeksiyonlar üzerinde etki gösterirler. Antibiyotikler, COVID-19’un önlenmesi veya tedavisi için kullanılmamalıdır.

COVID-19’u önleyebilecek veya tedavi edebilecek herhangi bir ilaç veya tedavi var mı?

Bazı geleneksel yöntemlerin COVID-19’un semptomlarını hafifletebilirken, CoVID-19 hastalığını önleyebileceğine veya tedavi edebileceğine dair bir kanıt yoktur. DSÖ, COVID-19’un önlenmesi veya tedavisi olarak antibiyotikler de dahil olmak üzere herhangi bir ilaç ile kendi kendine tedavi önermemektedir.

Kendimi korumak için maske takmalı mıyım?

Sadece COVID-19 semptomları (özellikle öksürük) hastasıysanız veya COVID-19 olan biri ile iletişim halindeyseniz maske takın. Tek kullanımlık yüz maskesi yalnızca bir kez kullanılabilir. Eğer hasta değilseniz ya da hasta olan biri ile aynı ortamda bulunmuyorsanız maske kullanmanıza gerek yoktur. Dünya genelinde var olan maske sıkıntısı nedeniyle maskelerin akıllıca kullanılması tavsiye edilmektedir.

COVID-19’a karşı en etkili yolları, elleri sık sık yıkamak, öksürüğe dirsek içi ile müdahale etmek ve öksüren / hapşıran insanlardan en az 1 metre (3 feet) uzakta durmaktır.

Maske nasıl takılır, kullanılır, çıkarılır ve atılır?

  • Maskeler sağlık çalışanları, bakım görevlileri, ateş ve öksürük gibi semptomları olan kişiler tarafından kullanılmalıdır.
  • Maskeye dokunmadan önce, elleri alkol bazlı dezenfektan veya sabun ve su ile temizleyin.
  • Maskeyi alın ve delik olup olmadığını inceleyin.
  • Hangi tarafın üst taraf olduğunu kontrol edin.
  • Maskenin doğru tarafının dışarıya baktığından emin olun.
  • Maskeyi yüzünüze yerleştirin. Maskenin metal şeridini veya sert kenarını, burnunuzun şekline göre ayarlayın.
  • Maskenin alt kısmını aşağı doğru çekin, böylece ağzınız ve çeneniz tamamen kapanacaktır.
  • Kullandıktan sonra maskeyi çıkarın; maskenin potansiyel olarak kontamine olmuş yüzeylerine dokunmamak için maskeyi yüzünüzden ve kıyafetlerinizden uzak tutarak kulakların arkasındaki elastik halkaları çıkarın.
  • Kullanımdan hemen sonra maskeyi kapalı bir kutuda atın.
  • Maskeye dokunduktan ve attıktan sonra el hijyenine dikkat edin.

İnsanlara bir hayvan kaynağından COVID-19 bulaşabilir mi?

Coronavirüsler hayvanlarda yaygın olan büyük bir virüs ailesidir. Bazen insanlar bu virüslerle enfekte olur ve daha sonra başkalarına bulaştırabilir. Fakat COVID-19’un hayvanlardan bulaştığı henüz doğrulanmamıştır.

Canlı hayvan pazarlarını ziyaret ederken hayvanlarla ve hayvanlarla temas eden yüzeylerle doğrudan temastan kaçının. Gıda güvenliğine dikkat edin. Çiğ et, süt veya hayvan organlarını pişmemiş yiyecekleri ve az pişmiş hayvansal ürünleri tüketmekten kaçının.

Evcil hayvanımdan COVID-19’u yakalayabilir miyim?

Hong Kong’da enfekte olmuş bir köpek örneği olmasına rağmen, bugüne kadar herhangi bir köpeğin, kedinin veya evcil hayvanın COVID-19 virüsünü yayabileceğine dair bir kanıt yoktur. COVID-19 esas olarak enfekte bir kişi öksürdüğünde, hapşırdığında veya konuştuğunda üretilen damlacıklar yoluyla yayılır.

Virüs yüzeylerde ne kadar süre hayatta kalır?

COVID-19’a neden olan virüsün yüzeylerde ne kadar süre hayatta kaldığına dair kesin bir bilgi yoktur ancak diğer koronavirüsler gibi olmadığı gözlenmiştir. Araştırmalar, koronavirüslerin (COVID-19 virüsü hakkında ön bilgiler dahil) yüzeylerde birkaç saat veya birkaç güne kadar devam edebileceğini göstermektedir. Bu, farklı koşullar altında değişebilir (örn. Yüzey tipi, ortam sıcaklığı veya nemi).

COVID-19’un görüldüğü herhangi bir alandan paket almak güvenli midir?

Evet. Enfekte bir kişinin ticari malları kontamine etme olasılığı düşüktür ve COVID-19’a neden olan virüsü, taşınmış, farklı koşullara ve sıcaklığa maruz bırakılmış bir paketten yakalama riski de düşüktür.

 

COVID-19’DAN KORUNMAK İÇİN TEDBİRLER

  • Akut solunum yolu enfeksiyonları olan kişilerle yakın temastan kaçının
  • Özellikle hasta insanlar ile doğrudan temastan kaçının
  • Sık sık el yıkayın
  • Canlı / ölü çiftlik veya vahşi hayvanlarla yakın temastan kaçının
  • Akut solunum yolu enfeksiyonu semptomları olanlar ile mesafeyi koruyun, tek kullanımlık maske kullanın
  • Pişirilmemiş veya az pişirilmiş yemek yemekten kaçının

 

Kaynak: WHO

Sık sorulan sorular

Güncel istatistikler